平吳大告
Bình ngô đại cáo

Năm Đinh Mùi (1427)  tức là năm cuối cùng nước Nam thuộc nhà Minh , chiếu ban sứ chưa đến mà tướng Vương Thông sợ oai vua Lê Lợi , đã lủi qua sông Cái với bọn quân bộ đi trước , quân thuỷ đi sau ; lạ gì quân Tàu bấy giờ tàn ngược với dân mình trong khi nội thuộc , cho nên ai cung khuyên vua Lê Lợi giết đi . Song ngài lấy long nhân đạo mà không nỡ giết kẻ phục hàng , ngài lại ban cho năm trăm chiếc thuyền để Phương Chính , Mã kỵ dẫn quân về đường thuỷ , cấp cho lương ăn , cỏ ngựa để Sơn Thọ , Hoàng Phúc dẫn quân về đường bộ ; Mã Anh lại được lĩnh lại hơn hia vạn tù binh và hai vạn ngựa , đều kéo nhau đến trước dinh Bồ Đề là chỗ vua Lê Lợi đóng quân ( bên Lâm gia trang đấy ) để lạy tạ . Tướng Vương Thông vẫn làm bộ giả dạng cùng vua Lê Lợi tay đôi nói chuyện ngẫu hết buổi , rồi từ biệt nhau . Khi ngài đã khu trục quân Minh , khôi phục đất nước , ngìa truyền cho ông Nguyễn Trãi là văn thần của ngài làm bá cáo cho dân trong nước biết rõ sự tình đầu đuôi việc khởi nghĩa của ngài .

Cáo viết :

Binh ngo 1
Binh ngo 2 Bình ngo 3 bn4

代天行化皇上若曰。

蓋 聞 ﹕

仁 義之 舉, 要 在 安 民,弔伐 之 師 莫 先 去 暴 。惟 我 大 越 之 國,實 為文 獻 之 邦 。山 川 之 封域 既 殊,南 北 之 風 俗亦 異 。自 趙 丁 李 陳 之肇 造 我 國,與 漢 唐 宋元 而 各 帝 一 方 。雖 強弱 時 有 不 同而 豪 傑 世未 常 乏 。故 劉 龔 貪 功以 取 敗,而 趙 禼 好 大 以 促 亡 。唆 都 既 擒 於 鹹 子 關 ,烏 馬 又 殪 於 白 藤 海 。嵇 諸 往 古,厥 有 明 徵。頃 因 胡 政 之 煩 苛 。至 使 人 心 之 怨 叛 。狂明 伺 隙, 因 以 毒 我 民;惡 黨 懷 奸, 竟 以 賣我 國 。焮 蒼 生 於 虐 焰,陷 赤 子 於 禍 坑 。欺天 罔 民, 詭 計 蓋 千 萬狀;連 兵 結 釁 稔 惡 殆二 十 年 。敗 義 傷 仁 ,乾 坤 幾 乎 欲 息;重 科厚 歛, 山 澤 靡 有 孑 遺。開 金 場 塞 冒 嵐 瘴 而斧 山 淘 沙,採 明 珠 則觸 蛟 龍 而 緪 腰 汆 海 。擾 民 設 玄 鹿 之 陷 阱 ,殄 物 織 翠 禽 之 網 羅 。昆 虫 草 木 皆 不 得 以 遂其 生,鰥 寡 顛 連 俱 不獲 以 安 其 所 。浚 生 靈之 血 以 潤 桀 黠 之 吻 牙;極 土 木 之 功 以 崇 公私 之 廨 宇 。州 里 之 征徭 重 困,閭 閻 之 杼 柚皆 空 。決 東 海 之 水 不足 以 濯 其 污,罄 南 山之 竹 不 足 以 書 其 惡 。神 民 之 所 共 憤,天 地之 所 不 容 。予奮 跡 藍山,棲 身 荒 野 。念 世讎 豈 可 共 戴,誓 逆 賊難 與 俱 生 。痛 心 疾 首者 垂 十 餘 年,嘗 膽 臥薪 者 蓋 非 一 日 。發 憤忘 食, 每 研 覃 韜 略 之書,即 古 驗 今, 細 推究 興 亡 之 理 。圖 回 之志寤 寐 不 忘 。當 義 旗初 起 之 時,正 賊 勢 方張 之 日 。奈 以 ﹕人 才秋 葉,俊 傑 晨 星 。奔走 先 後 者 既 乏 其 人 ,謀 謨 帷 幄 者 又 寡 其 助。特 以 救 民 之 念, 每鬱 鬱 而 欲 東;故 於 待賢 之 車, 常 汲 汲 已 虛左 。然 其得 人 之 效 茫若 望 洋,由 己 之 誠 甚於 拯 溺 。憤 兇 徒 之 未滅,念 國 步 之 遭 迍 。靈 山 之 食 盡 兼 旬,瑰縣 之 眾 無 一 旅 。蓋 天欲 困 我 以 降 厥 任,故與 益 勵 志 以 濟 于 難 。揭 竿 為 旗, 氓 隸 之 徒四 集投 醪 饗 士, 父 子之 兵 一 心 。以 弱 制 彊, 或 攻 人 之 不 備;以寡 敵 眾 常 設 伏 以 出 奇。卒 能以 大 義 而 勝 兇殘,以 至 仁 而 易 彊 暴。蒲 藤 之 霆 驅 電 掣 ,茶 麟 之 竹 破 灰 飛 。士氣 以 之 益 增,軍 聲 以之 大 振 。陳 智 山 壽 聞風 而; 褫 魄,李 安 方 政 假 息 以 偷生 。乘 勝 長 驅, 西 京既 為 我 有;選 兵 進 取, 東 都 盡 復 舊 疆 。寧橋 之 血 成 川, 流 腥 萬里;窣 洞 之 屍 積 野 ,遺 臭 千 年 。陳 洽 賊 之腹 心, 既 梟 其 首;李亮 賊 之 奸 蠹, 又 暴 厥屍 。王 通 理 亂 而 焚 者益 焚,馬 瑛 救 鬥 而 怒者 益 怒 。彼 智 窮 而 力盡, 束 手 待 亡;我 謀伐 而 心 攻, 不 戰 自 屈。謂 彼 必 易 心 而 改 慮,豈 意 復 作 孽 以 速 辜。執 一 己 之 見 以 嫁 禍於 他 人,貪 一 時 之 功以 貽 笑 於 天 下 。遂 靈宣 德 之 狡 童, 黷 兵 無厭;仍 命 晟 昇 之 懦 將, 以 油 救 焚 。丁 未 九月 柳 昇 遂 引 兵 猶 邱 溫而 進,本 年 十 月 木 晟又 分 途 自 雲 南 而 來 。予 前 既 選 兵 塞 險 以 摧其 鋒,予 後 再 調 兵 截路 以 斷 其 食 。本 月 十八 日 柳 昇 為 我 軍 所 攻, 計 墜 於 支 稜 之 野 ;本 月 二 十 日 柳 昇 又 為我 軍 所 敗, 身 死 於 馬鞍 之 山 。二 十 五 日 保定 伯 梁 銘 陣 陷 而 喪 軀,二 十 八 日 尚 書 李 慶計 窮 而 刎 首 。我 遂 迎刃 而 解,彼 自 倒 戈 相攻 。繼 而 四 面 添 兵 以包 圍,期 以 十 月 中 旬而 殄 滅 。爰 選 貔 貅 之士,申 命 爪 牙 之 臣 。飲 象 而 河 水 乾,磨 刀而 山 石 鈌 。一 鼓 而 黥刳 鱷 斷,再 鼓 而 鳥 散麇 驚 。決 潰 蟻 於 崩 堤,振 剛 風 於 稿 葉 。都督 崔 聚 膝 行 而 送 款 ,尚 書 黃 福 面 縛 以 就 擒。僵 屍 塞 諒 江 諒 山 之途,戰 血 赤 昌 江 平 灘之 水 。風 雲 為 之 變 色,日 月 慘 以 無 光 。其雲 南 兵 為 我 軍 所 扼 於梨 花 ,自 恫 疑 虛 喝 而先 以 破 腑;其 沐 晟 眾 聞 昇軍 大 敗 於芹 站, 遂 躪 藉 奔 潰 而 僅 得 脫 身。冷 溝 之 血杵 漂, 江 水 為 之 嗚 咽;丹 舍 之 屍 山 積, 野草 為 之 殷 紅 。兩 路 救兵 既 不 旋 踵 而 俱 敗 ,各 城 窮 寇 亦 將 解 甲 以出 降 。賊 首 成 擒, 彼既 掉 餓 虎 乞 憐 之 尾 ;神 武 不 殺, 予 亦 體 上帝 孝 生 之 心 。參 將 方政, 內 官 馬 騏, 先 給艦 五 百 餘 艘, 既 渡 海而 猶 且 魂 飛 魄 散;總兵 王 通, 參 政 馬 瑛 ,又 給 馬 數 千 餘 匹, 已還 國 而 益 自 股 慄 心 驚。彼 既 畏 死 貪 生, 而修 好 有 誠;予 以 全 軍為 上, 而 欲 民 之 得 息。非 惟 謀 計 之 極 其 深遠,蓋 亦 古 今 之 所 未見 聞 。社 稷 以 之 奠安,山 川 以 之 改 觀 。乾 坤 既 否 而 復 泰,日月 既 晦 而 復 明 。于 以開 萬 世 太 平 之 基,于以 雪 天 地 無 窮 之 恥 。是 由 天 地 祖 宗 之 靈 有 以 默 相 陰 佑 而 致 然 也 !於 戲 !一戎 大 定, 迄 成 無 兢 之功;四 海 永 清, 誕 布維 新 之 誥 。播 告 遐 邇,咸 使 聞 知 。
Phiên âm :
Đại thiên hành hóa hoàng thượng nhược viết:

Cái văn:

Nhân nghĩa chi cử, yếu tại an dân,

Điếu phạt chi sư, mạc tiên khử bạo.

Duy ngã Đại Việt chi quốc,

Thực vi văn hiến chi bang.

Sơn xuyên chi phong vực ký thù,

Nam bắc chi phong tục diệc dị.

Tự Triệu Đinh Lý Trần chi triệu tạo ngã quốc,

Dữ Hán Đường Tống Nguyên nhi các đế nhất phương.

Tuy cường nhược thì hữu bất đồng,

Nhi hào kiệt thế vị thường phạp.

Cố Lưu Cung tham công dĩ thủ bại,

Nhi Triệu Tiết hiếu đại dĩ xúc vong.

Toa Đô ký cầm ư Hàm Tử quan,

Ô Mã hựu ế ư Bạch Đằng hải.

Kê chư vãng cổ,

Quyết hữu minh trưng.

Khoảnh nhân Hồ chính chi phiền hà,

Trí sử nhân tâm chi oán bạn.

Cuồng Minh tứ khích, nhân dĩ độc ngã dân;

Nguỵ đảng hoài gian, cánh dĩ mại ngã quốc.

Hân thương sinh ư ngược diệm,

Hãm xích tử ư họa khanh.

Khi thiên võng dân, quỷ kế cái thiên vạn trạng;

Liên binh kết hấn, nẫm ác đãi nhị thập niên.

Bại nghĩa thương nhân, càn khôn ky hồ dục tức;

Trọng khoa hậu liễm, sơn trạch mỹ hữu kiết di.

Khai kim trường, tắc mạo lam chướng nhi phủ sơn đào sa,

Thái minh châu, tắc xúc giao long nhi hoàn yêu thộn hải.

Nhiễu dân thiết huyền lộc chi hãm tịnh,

Điễn vật chức thúy cầm chi võng la.

Côn trùng thảo mộc giai bất đắc dĩ toại kỳ sinh,

Quan quả điên liên câu bất hoạch dĩ an kỳ sở.

Tuấn sinh linh chi huyết dĩ nhuận kiệt hiệt chi vẫn nha;

Cực thổ mộc chi công dĩ sùng công tư chi giải vũ.

Châu lý chi chinh dao trọng khốn,

Lư diêm chi trữ trục giai không.

Quyết Đông Hải chi thủy bất túc dĩ trạc kỳ ô,

Khánh Nam Sơn chi trúc bất túc dĩ thư kỳ ác.

Thần dân chi sở cộng phẫn,

Thiên địa chi sở bất dung.

Dư:

Phấn tích Lam Sơn,

Thê thân hoang dã.

Niệm thế thù khởi khả cộng đái,

Thệ nghịch tặc nan dữ câu sinh.

Thống tâm tật thủ giả thùy thập dư niên,

Thường đảm ngọa tân giả cái phi nhất nhật.

Phát phẫn vong thực, mỗi nghiên đàm thao lược chi thư,

Tức cổ nghiệm kim, tế suy cứu hưng vong chi lý.

Đồ hồi chi chí

Ngộ mị bất vong.

Đương nghĩa kỳ sơ khởi chi thì,

Chính tặc thế phương trương chi nhật.

Nại dĩ:

Nhân tài thu diệp,

Tuấn kiệt thần tinh.

Bôn tẩu tiền hậu giả ký phạp kỳ nhân,

Mưu mô duy ác giả hựu quả kỳ trợ.

Đặc dĩ cứu dân chi niệm, mỗi uất uất nhi dục đông;

Cố ư đãi hiền chi xa, thường cấp cấp dĩ hư tả.

Nhiên kỳ:

Đắc nhân chi hiệu mang nhược vọng dương,

Do kỉ chi thành thậm ư chửng nịch.

Phẫn hung đồ chi vị diệt,

Niệm quốc bộ chi tao truân.

Linh Sơn chi thực tận kiêm tuần,

Khôi Huyện chi chúng vô nhất lữ.

Cái thiên dục khốn ngã dĩ giáng quyết nhiệm,

Cố dữ ích lệ chí dĩ tế vu nan.

Yết can vi kỳ, manh lệ chi đồ tứ tập;

Đầu giao hưởng sĩ, phụ tử chi binh nhất tâm.

Dĩ nhược chế cường, hoặc công nhân chi bất bị;

Dĩ quả địch chúng, thường thiết phục dĩ xuất kỳ.

Tốt năng:

Dĩ đại nghĩa nhi thắng hung tàn,

Dĩ chí nhân nhi dịch cường bạo.

Bồ Đằng chi đình khu điện xế,

Trà Lân chi trúc phá khôi phi.

Sĩ khí dĩ chi ích tăng,

Quân thanh dĩ chi đại chấn.

Trần Trí, Sơn Thọ văn phong nhi sỉ phách,

Lý An, Phương Chính giả tức dĩ thâu sinh.

Thừa thắng trường khu, Tây Kinh ký vị ngã hữu;

Tuyển binh tiến thủ, Đông Đô tận phục cựu cương.

Ninh Kiều chi huyết thành xuyên, lưu tinh vạn lý;

Tốt Động chi thi tích dã, di xú thiên niên.

Trần Hiệp tặc chi phúc tâm, ký kiêu kỳ thủ;

Lý Lượng tặc chi gian đố, hựu bạo quyết thi.

Vương Thông lý loạn nhi phần giả ích phần,

Mã Anh cứu đấu nhi nộ giả ích nộ.

Bỉ trí cùng nhi lực tận, thúc thủ đãi vong;

Ngã mưu phạt nhi tâm công, bất chiến tự khuất.

Vị bỉ tất dị tâm nhi cải lự,

Khởi ý phục tác nghiệt dĩ tốc cô.

Chấp nhất kỷ chi kiến, dĩ giá họa ư tha nhân,

Tham nhất thì chi công, dĩ di tiếu ư thiên hạ.

Toại linh Tuyên Đức chi giảo đồng, độc binh vô yếm;

Nhưng mệnh Thạnh Thăng chi nọa tướng, dĩ du cứu phần.

Đinh vị cửu nguyệt Liễu Thăng toại dẫn binh do Khâu Ôn nhi tiến,

Bản niên thập nguyệt Mộc Thạnh hựu phân đồ tự Vân Nam nhi lai.

Dư tiền ký tuyển binh tái hiểm dĩ tồi kỳ phong,

Dư hậu tái điều binh tiệt lộ dĩ đoạn kỳ thực.

Bản nguyệt thập bát nhật Liễu Thăng vị ngã quân sở công, kế trụy ư Chi Lăng chi dã;

Bản nguyệt nhị thập nhật Liễu Thăng hựu vị ngã quân sở bại, thân tử ư Mã Yên chi sơn.

Nhị thập ngũ nhật Bảo Định bá Lương Minh trận hãm nhi táng khu,

Nhị thập bát nhật Thượng thư Lý Khánh kế cùng nhi vẫn thủ.

Ngã toại nghênh nhận nhi giải,

Bỉ tự đảo qua tương công.

Kế nhi tứ diện thiêm binh dĩ bao vi,

Kỳ dĩ thập nguyệt trung tuần nhi điễn diệt.

Viên tuyển tỳ hưu chi sĩ,

Thân mệnh trảo nha chi thần.

Ẩm tượng nhi hà thủy càn,

Ma đao nhi sơn thạch khuyết.

Nhất cổ nhi kình khô ngạc đoạn,

Tái cổ nhi điểu tán quân kinh.

Quyết hội nghĩ ư băng đê,

Chấn cương phong ư cảo diệp.

Đô đốc Thôi Tụ tất hành nhi tống khoản,

Thượng thư Hoàng Phúc diện phược dĩ tựu cầm.

Cương thi tái Lạng Giang, Lạng Sơn chi đồ,

Chiến huyết xích Xương Giang, Bình Than chi thủy.

Phong vân vị chi biến sắc,

Nhật nguyệt thảm dĩ vô quang.

Kỳ Vân Nam binh vị ngã quân sở ách ư Lê Hoa, tự đỗng nghi hư hạt nhi tiên dĩ phá phủ;

Kỳ Mộc Thạnh chúng văn Thăng quân đại bại ư Cần Trạm, toại lận tạ bôn hội nhi cận đắc thoát thân.

Lãnh Câu chi huyết chử phiêu, giang thủy vị chi ô yết;

Đan Xá chi thi sơn tích, dã thảo vị chi ân hồng.

Lưỡng lộ cứu binh, ký bất toàn chủng nhi câu bại,

Các thành cùng khấu, diệc tương giải giáp dĩ xuất hàng.

Tặc thủ thành cầm, bỉ ký trạo ngạ hổ khất liên chi vĩ;

Thần võ bất sát, dư diệc thể thượng đế hiếu sinh chi tâm.

Tham tướng Phương Chính, Nội quan Mã Kỳ, tiên cấp hạm ngũ bách dư sưu, ký độ hải nhi do thả hồn phi phách tán;

Tổng binh Vương Thông, Tham chính Mã Anh, hựu cấp mã sổ thiên dư thất, dĩ hoàn quốc nhi ích tự cổ lật tâm kinh.

Bỉ ký uý tử tham sinh, nhi tu hảo hữu thành;

Dư dĩ toàn quân vi thượng, nhi dục dân chi đắc tức.

Phi duy mưu kế chi cực kỳ thâm viễn,

Cái diệc cổ kim chi sở vị kiến văn.

Xã tắc dĩ chi điện an,

Sơn xuyên dĩ chi cải quán.

Càn khôn ký bĩ nhi phục thái,

Nhật nguyệt ký hối nhi phục minh.

Vu dĩ khai vạn thế thái bình chi cơ,

Vu dĩ tuyết thiên cổ vô cùng chi sỉ.

Thị do thiên địa tổ tông chi linh, hữu dĩ mặc tương âm hựu, nhi trí nhiên dã.

Ô hô!

Nhất nhung đại định, ngật thành vô cạnh chi công;

Tứ hải vĩnh thanh, đản bố duy tân chi cáo.

Bá cáo hà nhĩ,

Hàm sử văn tri.

Diễn nôm :

Thay trời làm việc , ta nay một vị nhân quân ! Kìa nhân nghĩa cốt yên dân , mà điếu phạt cần dẹp giặc . Ôi ! Văn hiến thật ! Đó ! Nước Việt ta ! với Tàu đã rẽ ra , núi sông bờ cõi ; mà lại cả lề thói , kẻ Bắc người Nam . Coi họ Triệu Đinh Lý Trần chưng gây dựng bao năm , vẫn nước Hán Đường Tống Nguyên chưng anh em phải lứa . Dẫu thì khi mạnh yếu , sẵn dậy đất anh hào . Cho nên Lưu-Cung tham công cao chỉ là mua lấy cái thất bại ; Mà thằng Triệu Tiết quyết chí đại cũng lăn vào chỗ táng vong ; Toa Đô bắt song cửa Hàm Tử; Mã Nhi chết rũ bể Bạch Đằng  . Việc cũ rành rành sử xanh rỡ rỡ  .
Vừa giờ chính sự họ Hồ phiền dữ , khiến cho lòng người oán than ! Quân Minh là lũ ngân ngoan , nhòm lỗ hở ra tay ác độc ; đảng nguỵ lại phường gian khốc , đem lòng riêng bán nước dửng dưng . Thảm đầu xanh nung nấu như trưng ! Nỗi con đỏ lầm than dưới hố ! Nó chẳng những lừa nghìn dân muôn họ , mà dối cả đứng Hoàng Thiên ; nó đã quen ác vài mươi niên , để gây nên việc binh cách . Nhân nghĩa nát sạch , Trời Đất cơ hồ muốn tan ; thu liễm lấy tràn , núi trầm chẳng còn có sót . Lam trướng nào sợ , liền đục non đãi cát tìm vàng ; thuồng luồng nọ kinh , cố neo lưng lặn biển nhặt ngọc . Quấy dân bẫy huyền lộc , hại vật lưới thuý cầm . Cỏ cây sâu bọ âm thầm , đều chẳng được thoả đường sinh trưởng ; quan quả điên liên khốn nạn , đều chẳng được đành phận yên ninh . Nó tưng hút máu sinh linh ,béo môi kiệt hiệt ; nó chẳng kể công niên nguyệt , thúc việc kinh doanh . Thuế má giao dịch nặng đã đành , công nghệ dệt thêu khung bỏ cả . Nó nhơ bẩn quá , khơi nước biển mà rửa không trong ; nó nghiệt ác hung , hết trúc rừng mà biên không đủ . Thần với người giận dữ , Trời với Đất chẳng dung .

Ta , Lam Sơn tỏ vết tiềm long , hoang dã náu thân giảo thỏ ; thù đời cay đắng khổ , nỡ sao cùng đứng đội giời , giặc nghịch đánh chết dần , thề khó đều ngồi dầy đất . Đau lòng rức óc , hồ mười hàn thử với non sông , nếm mật nằm chông , há một ngày đêm cùng vũ trụ . Nổi giận quên ăn ngủ , thường nghiền bàn thao lược chi thư ; so trước với bây giờ , kĩ suy xét hưng vong chi lí . Đồ hồi cố chí , thức nhắc chẳng quên . Đương quân nghĩa mới dấy lên , chính thế giặc vừa trương đại .
Mần răng cho đặng lại  ru ? Nhân tài lá mùa thu , tuấn kiệt sao buổi sớm ; kìa kẻ chạy trước sau đã khiếm , lại người bàn mưu mẹo còn thưa ! Chỉ nghĩ một niềm cứu dân như ta phải chăng , mà uất ức muốn sang Đông Độ ; cho nên chiếc xe đãi hiền còn đó , thường sẵn sang để chống tả biên . Nào có được người hiền !hiẹu quả ấy mờ trông như biển , thôi hãy cứ sở kiến , đắm đuôi kia vớt lấy yên lòng . Hung đồ giết chửa xong , vận nước chuân làm vậy . Nỗi Linh Sơn  lương ăn hết thẩy , kể có mấy tuần , cảnh khôi huyện  quân lính tan dần , không đầy một lữ . Trời làm quẫn dữ , có nhẽ trách nhiệm lớn lao , ta phải nghĩ sao ? cho được tinh thần hăng hái . Cờ cằn cây giơ phấp phới  , manh lẹ đâu bốn mặt hội đồng , riệu bã nhạt đổ dòng dòng quân sĩ đó một lòng phụ tử . Sức ta thì yếu chứ ? Chống kẻ mạnh thường đánh lúc chẳng phòng ; Quân ta ít phải không ? Có binh phục để bất kỳ quyết thắng .
Sau thiệt lấy nghĩa tầy Chu Hán , được nổi kẻ hung tàn ; mà cũng nhờ nhân đánh Võ Thang , dẹp yên quân cường bạo . Nhớ trận Bồ Đằng mới dạo , sấm khua sét đánh chi hùng ; Lại trận Trà Lân vừa xong , tre vỡ tro bay thậm dĩ . Vì đấy mà càng thêm sĩ khí , vì đấy mà đại trấn quân thanh  . Bọn thằng Trần Chí Sơn Thọ chưng nghe tiếng mong manh , mất hồn hoảng hốt ; lũ thằng Phương Chính Lý An chưng thở hơi thoi thóp , trộm sống bang hoàng . Nhân được đánh tràn , Tây kinh ta liền lấy lại ; đốc quân tiến mãi , Đông Đô ta cũng thu vể ; Sông Ninh Kiều lênh láng trông ghê , máu tanh muôn dặm ; đồng Tốt Động ngổng ngang coi gớm , thây thối ngàn niên . Phúc tâm Trần Hiệp chém liền bêu đầu đã rõ ; gian đố Lý Lương giết đó , phới xác còn nằm . Vương Thông rẫy sao được bằng , chẳng qua cháy càng đốt cháy ; Mã Ánh gỡ sao khỏi đánh , chỉ làm thù lại thâm thù . Lũ kia sức hết chi cùng , bó tay đợi chết ; ta đây bầy mưu , yên dạ qui hàng . Tưởng nó đổi lòng càn , ngờ đâu giữ nết dại ; cứ khăng khăng nhất khải , gả vạ cho mọi người , tham công nghiệp một thời , để cười cho thiên hạ . Trẻ Tuyên Đức ngây ngô man xá , xui cứ việc ra quân ; tướng Liễu Thăng lười biếng nhát đần , toan lấy dầu cứu lửa . Tháng chín năm ngoái , Liếu Thăng quân tới Ôn Khâu; tháng mười năm nay , Mộc Thịnh lại từ Vân tỉnh . Ta quyết định phục binh đánh rấp tiên phong ; ta thong dong kì binh chẹn đường lương thực . Liễu Thăng bại trận đồng Chi Lăng sa kế mắc mưu . Liễu Thăng vong khu , núi Mã Yên phơi thây giã xác . Kìa thăng Lương Minh thịt nát ; nọ thằng Lý Khánh đầu rơi . Ta đưa mũi nhọn rạch như chơi , nó đảo đầu qua cùng đánh lộn  , bốn mặt vây cho nó không đường trốn , trung tuần hẹn lấy ta phải dẹp xong . Nào quân tì hưu thật hùng , nào tướng trảo nha thật nhọn ; đoàn voi uống mà nước sông kia cạn , bó gươm mài mà đá núi kia tan ; trống một hồi tràn mà chặt ngạc mổ kềnh phằm phặp ; trống hai lần gấp mà chim tan nai chạy xôn xao . Có khác nào , lở đê khơi tổ kiến , cơn gió rung cành khô ! Kìa đô đốc Thôi gối quì lạy lục ; kìa thượng thư Phúc mặt chịu trói tù ; kìa thây quân Tầu , lấp đường xứ Lạng; Kìa máu giặc Hán đỏ nước sông Thương đến nỗi mây gió khác thường , sáng trời thảm đạm . Quân Vân Nam Lê Hoa bị chẹn , tự ngơ ngác mà mật tan ; tướng Mộc Thịnh Cần Trạm may lẩn đi mà mình thoát . Nước Lãnh Câu chưng giéo giắt , máu chảy trôi chầy ; cỏ Đan Xá chưng hây hây , thây phơi đỏ núi ; hai đường quân cứu , quanh gót chân mà đã thua rồi ; các trại tướng tồi , cởi áo giáp cùng ra hàng hết . Cừ khôi bắt tiệt , vẫy đuôi tàn tốt xin thương ; thần vũ khác thường , thể bụng hoàng thiên chẳng giết ; cấp cho phương Chính Mã Kì thuyền năm trăm chiếc , vượt biển rồi mà vẫn hãi kinh hồn ; cấp cho Vương Thông Mã Ánh ngựa vài nghìn con , về nước rồi mà càng từ run rẩy . Ta trông thấy , nó tham sống mà hoà hảo lòng thành , nên vị dân cho yên lành được nghỉ ; chẳng những kế mưu chu chí ; chứa dễ kim cổ so bì .
Xã tắc yên như ri ! Núi sông coi mới nhỉ ! Giời đất qua kì bĩ ; mù tối tới tuần trong ; nền thái bình mở xong ; hổ lệ thuộc rửa sạch . Ấy cũng nhờ tổ tông linh phách , giúp đỡ chi đây , mài giời cao đất giày xét xoi cho đặng . Chiếc nhung cả định , công nên mấy kẻ ganh cùng ; bốn bể dài trong , mệnh mới mọi người rõ cả ; bảo cho thiên hạ , khiến cùng nghe ra .


Category: Kiến thức tham khảo

Tags: , ,