Hàn Thực thiếp《寒食帖》 có tên đầy đủ là “Hoàng châu Hàn thực thi thiếp”《黄州寒食诗帖》, được viết vào năm thứ 2 niên hiệu Nguyên Phong 元丰 (năm 1069). Tác phẩm được viết trên giấy, ngang 199.5 cm, dọc 34.2 cm, gồm 2 bài thơ của Tô Thức 苏轼  với 17 hàng, 129 chữ.
        Tác phẩm được sáng tác khi Tô Thức bị giáng làm quan ở Hoàng Châu. Ở đó ông sáng tác 2 bài Hoàng châu Hàn thực. 2 bài đều thể hiện sự cảm thán của ông đối với cuộc đời. Bầu không khí trong thơ u ám, thê lương mà giàu sức truyền cảm, được thể hiện bằng những nét chữ tự do bay bổng. Tình cảm của Tô Thứcđược ẩn trong từng nét bút, và cả trong kết cấu của bài với cỡ chữ, khoảng cách giữa các thành phần đều không đều, có phần xô lệch, biến hóa kỳ thú.
Bản thảo khi hoàn thành, trải qua vài đời chủ thì vào tay của Huyện lệnh huyện Vĩnh An (Hà Nam) là Trương Hạo 张浩. Do Trương Hạo quen với Hoàng Đình Kiên黄庭坚, tháng 7 năm thứ 3 Nguyên Phù 元符 (năm 1100), ông đem theo tác phẩm đến Mi Châu Tứ Xuyên để gặp Đình Kiên. Đình Kiên vừa thấy bài thơ, rất đỗi say mê. Lúc đó Tô Thức lại bị giáng quan đến Lương Châu, nghĩ đến bạn cũ, khó kiềm lòng mà viết thêm vào :”Đông Pha thử thi tựa Lý Thái Bạch, ưu khổng Thái Bạch hữu bị đáo xứ. Thử thư kiêm Nhan Lỗ Công, Dương Thiếu Sư, Lý Tây Đài bút ý. Thí sử Đông Pha phục vi chi, vị tất cập thử. Tha nhật Đông Pha hoặc kiến thử thư, ứng tiếu ngã ư vô Phật xứ xưng tông dã.” 东坡此诗似李太白,犹恐太白有未到处。此书兼颜鲁公、杨少师、李西台笔意。试使东坡复为之,未必及此。它日东坡或见此书,应笑我于无佛处称尊也。
 (Thơ của Đông Pha (Tô Thức) giống của Lý Bạch, thậm chí Lý Bạch cũng có chỗ chưa băng. Lối viết mang bút ý Nhan Lỗ Công, Dương Thiếu Sư, Lý Tây Đài. Nếu Đông Pha lại viết lại lần nữa, e rằng chưa chắc được như vậy. 1 ngày nào đó Đông Pha nhìn thấy bản thảo này, ắt hẳn sẽ cười tôi xưng tôn ở nơi không có phật). Lời luận của Đình Kiên tinh tế, bút pháp tinh diêu, cường tráng, có thể nói cùng thơ và chữ của Tô Thức hợp thành tuyệt tác.
Về sau, nhiều học giả lấy giấy viết thêm lời bình ở sau bản thảo của bài thơ. Ngay vua Càn Long cũng có viết lời bạc sau bức này
.  
        Năm Đồng Trị thời Thanh 同治, “Hàn thực thiệp” được 1 người họ Phùng (Quảng Đông) cất giữ. 1 lần không may hỏa hoạn, ông liền vội vã cứu lấy tác phẩm. Song trên mép bản thảo vẫn bị 1 ít vết cháy xém. Về sau, “Hàn thực thiệp” được lưu trong Hoàng cung nhà Thanh.
Năm Hàm Phong 咸豐 thứ 10 (năm 1860), Liên quân Anh Pháp đốt cháy Viên Minh viên 圓明園, “Hàn thực thiệp” suýt bị cháy và được Phùng Triển Vân 馮展雲 cất giữ. Vân mất, Thịnh Bá Hy盛伯羲 thay ông giữ gìn. Thịnh mất thì được Hoàn Nhan Bộc Tôn mua lại. Năm 1917 trưng bày ở Triển lãm thư pháp Bắc Kinh. Tới năm 1918 thì lọt vào tay Nhan Vần Bá 顏韻伯, năm 1922 ông đem nó sang Nhật Bản và được nhà sưu tầm Cúc Trì Tinh Đường菊池惺堂 thu thập. Tháng 9 năm 1923, Quan Đông (Kanto) xảy ra động đất lớn, Tokyo chìm trong hỏa hoạn, Cúc Trì Tinh Đường liều chết cứu lấy “Hàn thực thiếp”, trở thành giai thoại 1 thời. Sau thế chiến thứ 2, Vương Thế Kiệt 王世杰 mua lại tác phẩm, rồi con ông bán lại cho Viện bảo tàng Cố cung ở Đài Bắc.
此《寒食帖》为北宋元丰二年苏轼谪居黄州,于第三年(元丰五年)四月的寒食日,有感于季节更替、生活困乏以及仕途挫折,乃作寒食诗二首,并于其后书写成本卷,后人誉为苏轼存世最好的书迹,卷后并有黄庭坚题跋。此卷为墨迹素笺(行书十七行,一百二十九字)现藏于台北故宫博物院。

《书黄州寒食诗》作于元丰五年(1082),书当在此后。诗是东坡自己明显有悲奋感情的文词,字里行间也就随着文词不同的情绪波动,有所节奏变化。就行草书言,字形可大可小,较有自由变化,苏东坡自谓字体「短长肥脊各有态」,在这卷书法里字体的大小组合,揖让进退,乃至于如「年、中、苇、纸」诸字,最后一笔直下成一长竖,在布白与行气以至于整篇的章法形成一特殊行间布白。苏书为宋代「尚意」书风的代表人物之一。黄庭坚于北宋元符三年(1100)阴历九月前为此卷作跋,黄庭坚作跋,字形体之大,超过东坡本文寒食诗,虽自谦无佛处称尊,然实百代争胜,双美并具。《黄州寒食诗帖》在书法史上影响很大,被称为“天下第三行书”,也是苏轼书法作品中的上乘。诗文叙述黄州生活的艰苦及悲凉的心境。用笔或清俊劲爽,或沉着顿挫,字体由小渐大,由细渐粗,有一种徐起渐快,突然终止的节奏,将观者带进高潮迭起的书写过程,完美地融合诗与书的境界。苏轼曾说:「我书意造本无法,点画信手烦推求。」又说:「天真烂漫是吾师。」实为此卷的写照。
Ảnh full bản thiếp : https://drive.google.com/file/d/0B59W0kcOXxj6ckIzTUl0bTdNLWM/view?usp=sharing


Category: Kiến thức tham khảo

Tags: , , ,